{"id":6168,"date":"2015-05-27T15:20:11","date_gmt":"2015-05-27T13:20:11","guid":{"rendered":"https:\/\/srcekrajine.org\/?p=6168"},"modified":"2015-05-27T15:20:11","modified_gmt":"2015-05-27T13:20:11","slug":"zadarska-kristalna-noc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/srcekrajine.org\/?p=6168","title":{"rendered":"Zadarska Kristalna no\u0107"},"content":{"rendered":"

Savo \u0160trbac, Dokumentaciono-informacioni centar „Veritas“<\/b><\/i> – 27. maj 2015.<\/p>\n

\n
\" <\/a><\/div>\n
Zadarska kristalna no\u0107 je naziv za doga\u0111aj od 2. maja 1991, kada je „grupa gra\u0111ana“, demolirala i oplja\u010dkala poslovne objekte \u010diji su vlasnici bili Srbi. Taj ru\u0161ila\u010dki pohod bio je prvi korak u progonu i ubistvima Srba<\/strong><\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

U PRVOJ polovini maja ove godine, dok je svet slavio Dan pobede nad fa\u0161izmom, u regionu je obele\u017eeno nekoliko godi\u0161njica tragi\u010dnih doga\u0111aja iz devedesetih pro\u0161log veka: „Bljesak“, Borovo Selo, Dobrovolja\u010dka, logor „Luka“, Tuzlanska kolona…<\/p>\n

<\/div>\n

Me\u0111utim, postoji i jedan doga\u0111aj koji se desio istoga dana kada i onaj u Borovu Selu, o kojem se godinama \u0107utalo. Re\u010d je o doga\u0111aju nazvanom Zadarska kristalna no\u0107, koji bi i ove godine bio pre\u0107utan, da ga se nije, sa jednim pove\u0107im tekstom, setio jedan srpski portal (zlocininadsrbima.com), iza kog stoje mladi ljudi sa podru\u010dja biv\u0161e Jugoslavije. Moram priznati da me je taj tekst obradovao i ne bih reagovao da se u njemu nije potkralo i nekoliko gre\u0161aka.<\/p>\n

Izvorni naziv Kristalna no\u0107 odnosi se na doga\u0111aj iz novembra 1938. u nacisti\u010dkoj Nema\u010dkoj, u okviru organizovanog progona Jevreja. U oktobru te godine, 15.000 Jevreja poljskog porekla proterano je iz Nema\u010dke i iskrcano na poljskoj granici. Pronacisti\u010dka poljska vlada odbila je da ih primi. Njih oko 5.000 ostalo je na ni\u010dijoj zemlji. U znak osvete sedamnaestogodi\u0161nji Her\u0161el Grinspan, kojem su proterali roditelje, 7. novembra izvr\u0161io je atentat na konzula nema\u010dke ambasade u Parizu. Nacisti\u010dka stranka je to proglasila delom svetske jevrejske zavere, i u no\u0107i 9\/10. novembra organizovani su „spontani“ protivjevrejski neredi, po razbijanju stakala izloga kasnije nazvani Kristalna no\u0107, u kojoj su uni\u0161tavane i plja\u010dkane trgovine, oskrnavljivana jevrejska groblja, spaljivane sinagoge i hap\u0161eni, odvo\u0111eni u koncentracione logore i ubijani Jevreji. Pogrom Kristalne no\u0107i bio je prvi korak u sistematskom progonu i masovnim ubistvima Jevreja \u0161irom Evrope danas poznatim pod pojmom Holokaust.<\/p>\n

A Zadarska kristalna no\u0107 je naziv za doga\u0111aj od 2. maja 1991, kada je „samoorganizovana grupa gra\u0111ana“, u ru\u0161ila\u010dkom pohodu, nepogre\u0161ivo demolirala i oplja\u010dkala poslovne objekte \u010diji su vlasnici bili Srbi (54) ili firme sa podru\u010dja Srbije (19). Istoga dana u prigradskom naselju Bibinje oplja\u010dkane su, a potom i zapaljene privatne ku\u0107e (32), \u010diji su vlasnici tako\u0111e Srbi.<\/p>\n

Kao povod za Zadarsku kristalnu no\u0107 hrvatski \u0161ovinisti, vo\u0111eni nacionalisti\u010dkom strankom HDZ, iskoristili su ubistvo Franka Lisice (23) iz Bibinja, pripadnika specijalne policijske jedinice „Poskoci“, koje se desilo ujutro istoga dana na brdu \u0160iljkova\u010da u blizini mesta Pola\u010da kod Benkovca.<\/p>\n

Pola\u010da je sme\u0161tena na sredokra\u0107i puta izme\u0111u Benkovca i Biograda n\/m, nastanjena ve\u0107inskim hrvatskim \u017eivljem sa prousta\u0161kim pedigreom jo\u0161 iz Drugog svetskog rata. Zahvaljuju\u0107i toj \u010dinjenici hrvatski „redarstvenici“ su kontrolisali to selo dok su sva druga mesta oko Pola\u010de bila pod kontrolom „Marti\u0107eve policije“. Cesta kroz Pola\u010du je bila i jedina veza sa nekoliko sela benkova\u010dke op\u0161tine sa prete\u017eno srpskim ili me\u0161ovitim stanovni\u0161tvom (Li\u0161ane Tinjske, Tinj, Jagodnja Donja i Kakma) \u0161to je dovodilo do svakodnevnih incidenata „\u0161ahovni\u010dara“ sa me\u0161tanima tih sela ali i sukoba dvaju policija. Upravo u takvom jednom sukobu i poginuo je pomenuti Franko Lisica u napadu na protivni\u010dki rov.<\/p>\n

Ubrzo po pogibiji pomenutog hrvatskog specijalca, u Zadru su se, ve\u0107 oko 10 sati, po\u010dele formirati kolone automobila u kojima su bili neki ljudi naoru\u017eani palicama, gvozdenim \u0161tanglama i sa \u010darapama preko glave, uzvikuju\u0107i usta\u0161ke parole i pretnje Srbima. Oko 15 \u010dasova u Zadar sti\u017ee vi\u0161e od 10 autobusa u kojima su bili mladi\u0107i od 18 do 25 godina, tako\u0111e naoru\u017eani motkama i \u0161ipkama, pevaju\u0107i usta\u0161ke pesme i uzvikuju\u0107i iste pretnje i usput lome\u0107i neke lokale u blizini \u017eelezni\u010dke stanice. Iza njih je i\u0161la jedna grupa dece starosti 5-15 godina koja su plja\u010dkala imovinu iz polomljenih lokala. Na kraju su i\u0161li stariji ljudi koji su lokale polivali benzinom i palili ih. Oko 17 \u010dasova iz prigradskog mesta Ga\u017eenica krenula je najve\u0107a i najbolje opremljena grupa ljudi ka centru grada koja je nepogre\u0161ivo pronalazila srpske lokale. Toga dana je upotrebljena i velika koli\u010dina eksploziva, koji se u to vreme i u tim koli\u010dinama nalazio jedino u posedu policije, koja je toga dana bila „nevidljiva“. Sve to potvr\u0111uje da je ovaj ru\u0161ila\u010dki pohod na srpsku imovinu bio organizovan i nedeljama ranije isplaniran, i da se tra\u017eio samo povod za po\u010detak akcije, \u0161to mnogo podse\u0107a na nacisti\u010dku Kristalnu no\u0107.<\/p>\n

Nakon ovog ru\u0161ila\u010dkog pohoda, mnogi Srbi iz Zadra i okoline vi\u0161e se nisu ose\u0107ali sigurnim i odlu\u010duju se na iseljavanje, ostavljaju\u0107i svu svoju imovinu. Te 1991. u gradu Zadru je \u017eivelo 10.956 (14,35 odsto) Srba, a 2011, uklju\u010duju\u0107i i prigradska naselja, svega 2.382 (3,27 odsto).<\/p>\n

Pogrom Zadarske kristalne no\u0107i bio je prvi korak u sistematskom progonu i masovnim ubistvima Srba \u0161irom Hrvatske devedesetih pro\u0161log veka, \u0161to je kulminiralo hrvatskim ofanzivama na RSK u maju i avgustu 1995. godine, poznatim pod nazivima „Bljesak“ i „Oluja“.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Savo \u0160trbac, Dokumentaciono-informacioni centar „Veritas“ – 27. maj 2015. Zadarska kristalna no\u0107 je naziv za doga\u0111aj od 2. maja 1991, kada je „grupa gra\u0111ana“, demolirala i oplja\u010dkala poslovne objekte \u010diji su vlasnici bili Srbi. Taj ru\u0161ila\u010dki pohod bio je prvi korak u progonu i ubistvima Srba<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6168"}],"collection":[{"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6169,"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6168\/revisions\/6169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/srcekrajine.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}